Ordynacja

Józef Gosławski

Józef Gosławski

Józef Gosławski (ur. 24 kwietnia 1908 w Polanówce, zm. 23 stycznia 1963 w Warszawie) – polski rzeźbiarz i medalier.

Józef Gosławski
Imiona i nazwisko Józef Jan Gosławski
Data i miejsce urodzenia 24 kwietnia 1908
Polska Polanówka
Data i miejsce śmierci 23 stycznia 1963
Polska Warszawa
Narodowość Polak
Dziedzina sztuki rzeźba, medalierstwo

Spis treści

[edytuj] Biografia

Józef Gosławski dzieciństwo wraz z czworgiem rodzeństwa, w tym młodszym bratem Stanisławem Gosławskim spędził w Wąwolnicy. Edukację artystyczną rozpoczął w założonej przez Jana Koszczyc-Witkiewicza Szkole Rzemiosł Budowlanych w Kazimierzu Dolnym. Po jej ukończeniu zdał egzamin na Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie, ale z powodu zbyt młodego wieku nie został przyjęty. Naukę kontynuował w Państwowej Szkole Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego w Krakowie. Od 1929 był członkiem "Szczepu Rogate Serce" Stanisława Szukalskiego.

W 1932 roku rozpoczął studia w Krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych u profesora Xawerego Dunikowskiego. Następnie przeniósł się do Warszawy, do pracowni profesora Tadeusza Breyera. Dzięki otrzymanemu stypendium mógł wyjechać do Rzymu, gdzie w 1937 roku uzyskał dyplom Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych. We Włoszech pozostał do 1939 biorąc udział w wystawach grupy polskich artystów plastyków "Kapitol", której był wiceprezesem.

Do Warszawy powrócił w lipcu 1939 roku, od września miał bowiem zostać kustoszem Zamku Królewskiego. Stanowiska tego nie zdążył objąć z powodu wybuchu II wojny światowej. Lata okupacji spędził w rodzinnej Wąwolnicy. Po wojnie konserwował na zlecenie Ministerstwa Kultury i Sztuki m.in. kamienicę Pod świętym Mikołajem w Kazimierzu Dolnym.[1]

Od 1947 kierował katedrą medalierstwa i rzeźby w metalu na Wydziale Państwowej Szkoły Sztuk Plastycznych w Poznaniu, przez dwie kadencje pełnił tam funkcję prezesa Zarządu Okręgu ZPAP. W 1948 roku w Kazimierzu Dolnym poślubił swoją studentkę Wandę Mankin, z którą miał dwie córki – Bożenę Stefanię i Marię Annę. Pod koniec 1956 roku przeniósł się wraz z rodziną do Warszawy, a 1961 roku został wybrany prezesem Sekcji Rzeźby Zarządu Głównego ZPAP. Zmarł nagle 23 stycznia 1963 roku u progu nowej fazy twórczości.

[edytuj] Twórczość

Pomnik antywojenny na terenie dawnego obozu żabikowskiego w Luboniu

Józef Gosławski pozostawił po sobie liczne realizacje w zakresie rzeźby pomnikowej i portretowej, medalierstwa, karykatury, konserwacji i rysunku. Jego prace, w większości niezachowane, wykazują wpływy kubizmu (autoportret, portret Witolda Chomicza), koncepcji Szukalskiego (karykatura profesora Henryka Uziembły), a także form bliskich koncepcji artystów z kręgu Polskiej Sztuki Stosowanej (projekt ołtarza św. Franciszka). Pobyt we Włoszech i bezpośrednie zetknięcie się artysty z tamtejszą sztuką spowodowały zmianę widzenia artystycznego – portrety Roberta, Marii Maro czy Sycylijczyka noszą wyraźne piętno studiów nad antykiem. Są one także widoczne, obok wpływów włoskiego odrodzenia, w pierwszych pracach medalierskich i plakietach powstałych w Rzymie. Przedwojenny dorobek artysty prawie w całości zaginął podczas transportu do Polski w sierpniu 1939 roku.

Okupacja spędzona w Wąwolnicy nie przerwała twórczości artysty. Warunki zmusiły go do zainteresowania się małymi formami rzeźbiarskimi. Powstające wówczas medale w przeważającej części poświęcone zostały martyrologii narodu polskiego.

Po wojnie nadal uprawiał medalierstwo. Był prekursorem odejścia od klasycznej formy i kształtu medalu. Stał się samotnym łącznikiem między pokoleniem Laszczki i Aumillera a medalierami późniejszego okresu. Wysoką rangę jego twórczości w tej dziedzinie potwierdzają liczne nagrody oraz zakupy do muzeów krajowych (m.in. Warszawa, Wrocław, Kraków, Lublin, Toruń) i zagranicznych (m.in. Praga, Ateny, Budapeszt, Rzym, Watykan, Paryż, Haga, Moskwa, Sankt Petersburg).

Powrócił też do rzeźby monumentalnej realizując pomnik Adama Mickiewicza w Gorzowie Wielkopolskim, pomnik ofiar obozu w Żabikowie pod Poznaniem, grupę "Muzyka" na warszawskim MDM-ie, pomnik Fryderyka Chopina w Żelazowej Woli[2]. Brał udział w licznych konkursach zdobywając nagrody m.in. za projekt pomnika Bohaterów Warszawy, Żołnierzy I Armii Ludowego Wojska Polskiego czy Bolesława Prusa. Artysta zrealizował również monumentalny ołtarz Przemienienia Pańskiego w Masłowie pod Kielcami.[3]

Dorobek Józefa Gosławskiego nie zamyka się w jednoznacznej formule. Tworzył w zróżnicowanych formach i materiałach. Zasadniczym podmiotem tej sztuki pozostawał jednak zawsze człowiek – zarówno w swoim bohaterstwie jak i codziennej egzystencji. W jego karykaturach, gatunku niezmiernie rzadko uprawianym przez rzeźbiarzy - wyraża się raczej dobrotliwy humor niż złośliwość czy demaskatorstwo.

[edytuj] Najważniejsze dzieła

Pomnik Fryderyka Chopina w Żelazowej Woli

[edytuj] Konkursy

Obiegowa moneta 10zł z Kopernikiem z 1958

[edytuj] Wystawy

[edytuj] Indywidualne

Awers medalu poświęconego Ludwikowi Zamenhofowi

[edytuj] Zbiorowe

[edytuj] Krajowe

Rewers medalu poświęconego Ludwikowi Zamenhofowi

[edytuj] Zagraniczne

Przypisy

  1. ↑ Parafia św. Wojciecha w Wąwolnicy: Muzeum. sanktuarium-wawolnica.pl. [dostęp 18 listopada 2008].
  2. ↑ Muzeum Fryderyka Chopina: Żelazowa Wola. chopin.nifc.pl. [dostęp 11 listopada 2008].
  3. ↑ Ostatnia renowacja górnej jego części zatarła surowy, skupiony wyraz Chrystusa i towarzyszących Mu proroków
  4. ↑ Piotr Kosanowski: Lidzbark Warmiński ma swojego dukata. wiadomosci24.pl, 13-12-2008. [dostęp 22 stycznia 2009].
  5. ↑ Moneta bita jako srebrna 100-złotówka milenijna
  6. ↑ 10 złotych 1969: Mikołaj Kopernik (mały). monety.jurek.com.pl. [dostęp 11 listopada 2008].
  7. ↑ 5 złotych 1971: Rybak. monety.jurek.com.pl. [dostęp 11 listopada 2008].
  8. ↑ JAN JÓZEF GOSŁAWSKI. W 40-LECIE ŚMIERCI. culture.pl, 2003. [dostęp 11 października 2008].
  9. ↑ Obecni - nieobecni. owzpap.pl, 2008. [dostęp 22 stycznia 2009].

[edytuj] Źródło

[edytuj] Linki zewnętrzne

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Józef Gosławski

 

Hergliusz numer 5, kodeks karny skarbowy, Praca za Granicą, sklep muzyczny, Gry hazardowe